प्राणी प्रतिबंधक उपकरण अनुदान: जर तुमच्या शेतात वन्य प्राण्यांमुळे पिकांचं मोठ्या प्रमाणात नुकसान होत असेल, तर ही माहिती तुमच्यासाठी महत्त्वाची आहे. राज्यामधील सध्याची दुष्काळाची परिस्थिती लक्षात घेता जनावरांसाठी काही चारा पिकांची लागवड केली जाते. मात्र, याच पिकांचं वन्य प्राण्यांमुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होतं. अशा परिस्थितीत प्राणी प्रतिबंधक उपकरणांचा वापर करता येतो. ही उपकरणं बाजारामध्ये उपलब्ध आहेत. परंतु अशा उपकरणांना अनुदान मिळतं का, याबद्दलची सविस्तर माहिती आपण जाणून घेणार आहोत.
प्राणी प्रतिबंधक उपकरणांसाठी किती अनुदान मिळते?
SMAM अर्थात कृषी यांत्रिकीकरणासाठी राबवली जाणारी योजना आहे. या योजनेअंतर्गत प्राणी प्रतिबंधक जैवध्वनी क्षेपकासाठी अनुदान दिलं जातं. यामध्ये सोलर पॅनलसह जवळजवळ 35 हजार रुपयांपर्यंत आणि सोलर पॅनलशिवाय 25 हजार रुपयांपर्यंत अनुदान मिळतं. याव्यतिरिक्त, साधारणपणे 10 हजार ते 15 हजार रुपये किमतीची इतर उपकरणंसुद्धा बाजारात उपलब्ध आहेत. या उपकरणांसाठीही अनुदानाची तरतूद असू शकते. आपण अलीकडेच पाहिलं होतं की, 2023 मध्ये पीडीकेव्हीच्या माध्यमातूनसुद्धा अशाच प्रकारचं एक प्राणी प्रतिबंधक उपकरण लॉन्च करण्यात आलं होतं. हे उपकरणदेखील मोठ्या प्रमाणात वापरण्यात येत आहे.
हे पण वाचा
Maha dbt वरून ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा?
महाडीबीटी पोर्टलवर लॉगिन कसे करायचे?

या योजनेसाठी अर्ज करण्यासाठी तुम्हाला महाडीबीटी फार्मर स्कीमच्या पोर्टलवर स्वतः शेतकरी म्हणून लॉगिन करायचे आहे. या पोर्टलवर लॉगिन केल्यानंतर तुम्ही वैयक्तिक शेतकरी म्हणून लॉगिन करू शकता. यासाठी तुम्हाला फार्मर आयडी आणि तुमच्या फार्मर आयडीशी संबंधित मोबाईल क्रमांकावर पाठवलेला ओटीपी टाकून लॉगिन करावं लागेल. तुमचा फार्मर आयडी आणि ओटीपी टाकल्यानंतर तुमचं लॉगिन पूर्ण होईल.
कृषी यांत्रिकीकरणाच्या बाबी कशा निवडायच्या?

लॉगिन झाल्यानंतर तुम्हाला ‘अर्ज करा’ आणि ‘घटकासाठी अर्ज करा’ नावाचे पर्याय दिसतील. त्यापैकी ‘घटकासाठी अर्ज करा’ या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे. यावर क्लिक केल्यानंतर तुम्हाला वेगवेगळ्या योजनांसाठी अर्ज करण्याचे पर्याय दिसतील. यामध्ये आपल्याला ‘कृषी यांत्रिकीकरणाच्या बाबी निवडा’ या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे.
तालुका आणि कृषी यंत्र-अवजारांची माहिती निवडा
‘कृषी यांत्रिकीकरणाच्या बाबी निवडा’ या पर्यायावर क्लिक केल्यानंतर तुम्हाला तालुका आणि इतर बाबी निवडण्यासाठी सांगितलं जाईल. यामध्ये सर्वात आधी तुम्हाला तालुका निवडायचा आहे. जर एकापेक्षा जास्त तालुक्यांमध्ये जमीन असेल, तर वेगवेगळे तालुके दाखवले जातील. ज्या गावामध्ये तुमची जमीन आहे, ते गाव निवडायचं आहे. यानंतर ‘कृषी यंत्र-अवजारांच्या खरेदीसाठी अर्थसाहाय्य’ हा पर्याय निवडायचा आहे.
प्राणी प्रतिबंधक उपकरणाचा पर्याय कसा निवडायचा?
पुढे उपलब्ध असलेल्या बाबींमधून ‘वैशिष्ट्यपूर्ण अवजार’ हा पर्याय निवडायचा आहे. यानंतर यंत्रसामग्रीच्या अंतर्गत सौर ऊर्जेवर आणि विद्युत ऊर्जेवर चालणारं प्राणी प्रतिबंधक जैवध्वनी उपकरण निवडण्याचे पर्याय दिसतील. यामध्ये सोलर पॅनलशिवाय आणि सोलर पॅनलसह असे दोन्ही पर्याय उपलब्ध आहेत.
तुम्हाला सोलर पॅनलसह उपकरण घ्यायचं असेल, तर तो पर्याय निवडू शकता. बॅटरी ऑपरेटेड आणि इलेक्ट्रिक ऑपरेटेड असेही पर्याय आहेत. इलेक्ट्रिक ऑपरेटेड उपकरणसुद्धा सोलर पॅनलशिवाय घेता येऊ शकतं. तुम्हाला जी बाब निवडायची आहे, ती निवडू शकता. आता आपण सोलर पॅनलसह असलेला पर्याय निवडणार आहोत. त्यानंतर ‘मी पूर्वसंमतीशिवाय कृषी यंत्र-अवजाराची खरेदी करणार नाही’ या पर्यायावर टिक करायची आणि ‘जतन करा’ या बटणावर क्लिक करायचं आहे.
हे पण वाचा
महाराष्ट्र शेतकरी कर्जमाफी यादी 2026: चौथी यादी, KYC आणि नवीन अपडेट
अर्ज सादर करण्याची प्रक्रिया

‘जतन करा’ या पर्यायावर क्लिक केल्यानंतर तुमचा घटक यशस्वीपणे सबमिट होईल. दुसरा घटक निवडायचा असेल, तर ‘Yes’ या पर्यायावर क्लिक करायचं. दुसरा घटक निवडायचा नसेल, तर ‘No’ या पर्यायावर क्लिक करायचं. मात्र, घटक समाविष्ट झाला म्हणजे अर्ज सादर झाला असं नाही.
यानंतर तुम्हाला पुन्हा ‘अर्ज सादर करा’ या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे. त्यानंतर तुम्ही निवडलेल्या बाबींची खात्री करून अर्ज सादर करण्याची प्रक्रिया पूर्ण करायची आहे. ‘पहा’ या पर्यायावर क्लिक केल्यास तुम्ही निवडलेली बाब दिसेल. इतर बाबी निवडायच्या असतील, तर मेनूवर जाऊ शकता.
अर्जाची अंतिम खात्री कशी करायची?
आता ‘पहा’ या पर्यायावर क्लिक केल्यानंतर तुम्ही निवडलेली बाब दिसेल. ‘वैशिष्ट्यपूर्ण अवजार’ या पर्यायासमोर पाहण्याचा पर्याय उपलब्ध असेल. या योजनेअंतर्गत ज्या बाबीसाठी तुमची निवड होईल, त्यासाठी संबंधित अटी व शर्ती लागू राहतील. त्या अटी व शर्ती वाचून त्यावर टिक करायची आणि ‘अर्ज सादर करा’ या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे.
अर्ज शुल्क आणि वेटिंग लिस्टची माहिती
तुम्ही या आर्थिक वर्षामध्ये आधीच पेमेंट केलेलं असल्यास ‘Payment Successful’ असा संदेश दिसू शकतो. जर पेमेंट केलेलं नसेल, तर 23 रुपये 60 पैसे शुल्क भरावं लागू शकतं. पेमेंट पूर्ण झाल्यानंतर ‘लागू केलेले घटक’ या विभागामध्ये तुमचा अर्ज दिसेल.
या विभागामध्ये तुम्ही निवडलेली बाब वेटिंग लिस्टमध्ये असल्याची माहिती आणि अर्जाची सद्यस्थिती पाहता येईल. पुढे लॉटरी पद्धतीने निवड झाल्यानंतर किंवा तुमचा क्रमांक आल्यानंतर योजनेच्या नियमांनुसार तुम्हाला या बाबीचा लाभ मिळू शकतो.
प्राणी प्रतिबंधक उपकरणासाठी किती टक्के अनुदान मिळते?
वन्य प्राण्यांमुळे पिकांचं नुकसान होत असल्याने प्राणी प्रतिबंधक उपकरणांची शेतकऱ्यांना मोठ्या प्रमाणात गरज आहे. त्यामुळे या उपकरणांसाठी अर्ज कसा करायचा, याबद्दलची माहिती आपण जाणून घेतली.
वेगवेगळ्या बाबींनुसार अनुदानाचे प्रमाण आणि मर्यादा वेगवेगळ्या असू शकतात. काही कृषी अवजारांसाठी 50 टक्क्यांपर्यंत अनुदान दिलं जातं. मात्र, प्रत्येक उपकरणासाठी अनुदानाची टक्केवारी आणि कमाल मर्यादा सारखी असेलच असं नाही.
उदाहरणार्थ, एखादं यंत्र 10 हजार रुपयांचं असेल आणि त्यासाठी 50 टक्के अनुदान मंजूर असेल, तर 5 हजार रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकतं. 22 हजार रुपयांच्या यंत्रासाठी 50 टक्के अनुदान लागू असल्यास 11 हजार रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकतं. मात्र, संबंधित योजनेमध्ये अनुदानाची कमाल मर्यादा 35 हजार रुपये असल्यास, पात्रतेनुसार त्यापेक्षा जास्त अनुदान मिळणार नाही.
निष्कर्ष
शेतामध्ये वन्य प्राण्यांमुळे पिकांचं नुकसान होत असेल, तर प्राणी प्रतिबंधक उपकरणांचा पर्याय उपयोगी ठरू शकतो. महाडीबीटी पोर्टलवर उपलब्ध असलेल्या कृषी यांत्रिकीकरणाच्या योजनांमधून अशा उपकरणांसाठी अनुदान मिळण्याची तरतूद आहे का, हे तपासून अर्ज करता येतो. अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित उपकरणाची पात्रता, अनुदानाची रक्कम, अटी व शर्ती आणि अर्जाची सद्यस्थिती अधिकृत पोर्टलवर तपासून घ्या.
डिस्क्लेमर
या लेखामध्ये दिलेली माहिती शेतकऱ्यांना योजनेची प्रक्रिया समजण्यासाठी देण्यात आली आहे. अनुदानाची रक्कम, पात्रता, उपकरणांची उपलब्धता, अर्ज शुल्क आणि योजनेच्या अटी व शर्ती यामध्ये वेळोवेळी बदल होऊ शकतात. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी महाडीबीटीच्या अधिकृत पोर्टलवर किंवा संबंधित कृषी विभागाकडे माहितीची खात्री करून घ्यावी. अनुदान मिळणे हे शासनाच्या नियमांनुसार पात्रता, उपलब्ध निधी आणि निवड प्रक्रियेवर अवलंबून असेल.
हे पण वाचा
- Life Certificate मोबाईलमधूनच काढा! पेन्शनधारकांसाठी हयातीचा दाखला काढण्याची पूर्ण प्रक्रिया
- PMUY 3.0 Online Apply: घरबसल्या उज्ज्वला योजनेत गॅस कनेक्शनसाठी असा करा अर्ज
- गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात योजना: अपघातात मिळणार ₹2 लाख; ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया

माझे नाव मंगेश आहे. मला सरकारी योजना,शेतकरी योजना,लाडकी बहीण योजना या संबंधित अन्य शासनाच्या योजनांची माहिती देण्याचा पाच वर्षाचा अनुभव आहे